LED Teknolojisi

Küresel olarak LED kullanımı son yıllarda önemli ölçüde artarak 2013'teki %5'lik pazar payından 2019'da satışların neredeyse yarısına ulaşmış ve entegre LED armatürlerin payı giderek artmıştır.

Çok hızlı bir şekilde LED'ler lider ışık kaynağı haline gelmiştir; bu dinamik, AB ülkelerinde akkor ve halojen lambalar gibi diğer düşük verimli kaynakların kademeli olarak yasaklanmasıyla hızlanmıştır.

LED'lerin yerleşmesi, çok yüksek satış hacimlerinin yarattığı ölçek ekonomileri sayesinde fiyatların sürekli düşmesiyle de kolaylaşmıştır: Sadece beş yıl içinde 38 milyar LED tabanlı ürün satıldığı tahmin edilmektedir. 2019 yılında uluslararası LED satışları, ışık kaynakları (lambalar, tüpler, modüller) ve armatürler olmak üzere 10 milyar adedin üzerinde tarihi bir dönüm noktasına ulaşmıştır.

Devrim niteliğindeki bir özellik, geleneksel ışık kaynaklarının aksine LED'lerin her renkte ışık üretebilmesidir.

LED'ler, kullanılan yarı iletkenin türüne bağlı olarak baskın dalga boyunu ve dolayısıyla yayılan ışığın rengini belirleyen çeşitli renklerde üretilir.

Dahası, baskın rengin bileşimine ve dalga boyuna bağlı olarak bir LED tarafından yayılan beyaz ışık farklı tonlar alabilir.

Spektrumda mavi tonların oranı yüksekse ışık soğuk beyaz olarak algılanır; uzun dalga boylu renklerin oranı ne kadar yüksekse ışık o kadar 'sıcak' görünür.

IEC EN 12464-1 standardı, Kelvin derece (K) cinsinden ifade edilen 'renk sıcaklığına' göre sınıflandırılan farklı ışık tonlarına sayısal bir referans verir. Genel kural olarak: Renk sıcaklığı ne kadar yüksek olursa ışık o kadar soğuk olur. Sınıflandırma şöyledir:

• •sıcak beyaz (warm white): 3.300 Kelvin altındaki sıcaklıklar;
• •nötr beyaz (neutral white): 3.300 ile 5.300 Kelvin arasındaki sıcaklıklar;
• •gün ışığı beyazı / soğuk beyaz (daylight / cool white): 5.300 Kelvin üzerindeki sıcaklıklar.

LED armatürler geleneksel kontrol ve izleme süreçlerini dönüştüren özellikler de sunar.

Örneğin ofis ortamlarında varlığa bağlı otomatik kontrol söz konusu olduğunda, floresan tüplü armatürlerin kapanma gecikmesi çok kısa tutulamaz: En az 15-20 dakikalık bir değer tüplere zarar verecek aşırı sık açıp kapamaları önler.

LED armatürlerin gelişi, ışık kaynaklarının kullanım ömrü üzerinde herhangi bir olumsuz etki olmaksızın kapanma gecikmesini önemli ölçüde kısaltmayı mümkün kılar.

Aralık 2019'da AB 2019/2020 Sayılı Yönetmelik yürürlüğe girerek o zamana kadar farklı Yönetmeliklerin (EC 244/2009, EC 245/2009 ve EU 1194/2012) kapsamına giren aydınlatma ürünlerine ilişkin Ecodesign mevzuatının tüm unsurlarını tek bir metinde — Tek Aydınlatma Yönetmeliği — birleştirdi.

Yeni kriterler 1 Eylül 2021'de yürürlüğe girmiş ve önceki Yönetmelikler yürürlükten kaldırılmıştır. Yönetmeliğin temel amacı, mevzuatın uygulanmasını ve ulusal makamlarca denetlenmesini kolaylaştıracak bir basitleştirme sağlamaktır.

LED teknolojisine devam eden geçiş dikkate alındığında amaç; Avrupa'da tamir edilebilen, ışık kaynakları değiştirilebilen, dayanıklı ve yenilikçi ürünlere sahip olmaktır.

Son birkaç yıl ışık kaynakları alanında büyük bir evrime sahne olmuştur.

Avrupa Direktifi 2005/32/EC ve müteakip Komisyon Yönetmeliği ile birlikte, pazarda 100 yıldan fazla kaldıktan sonra akkor teknolojisinin ve büyük ölçüde halojen teknolojisinin emekliye ayrılması anlamına gelmiştir; bu, kullanılan enerjinin çoğunu ısı olarak dağıtan ve yalnızca küçük bir kısmını ışık radyasyonuna dönüştüren kaynaklar için kaçınılmaz bir adımdı.