Ekinex Aktüatörler ve Dimmerlar ile Aydınlatma Kontrolü
Dimmerleme (Işık Şiddeti Kontrolü)
Aydınlatma sistemi, birçok durumda fiilen gerekli olmasa bile talep edilen maksimum aydınlatmayı sağlayacak şekilde tasarlanır.
Miktarın yanı sıra, ışığın daha yüksek kalitesi giderek daha fazla takdir edilmektedir; bunun için yalnızca açma ve kapamaya izin veren geleneksel kontrol anlayışının ötesine geçmek gerekir.
Dimmerleme sayesinde, aydınlatma armatürlerinin yaydığı ışık yoğunluğu bireysel olarak veya gruplar halinde kontrol edilebilir ve bu farklı ihtiyaçları karşılayabilir: örneğin, tam olarak ihtiyaç duyulan yerde ve zamanda gereken miktarda ışığı sağlayarak daha yüksek görsel konfor sunar. Diğer durumlarda dimmerleme, yararlanılabilecek bol miktarda doğal ışık olduğunda yapay ışık bileşenini azaltarak fayda sağlar.
Kayda değer güç gereksinimlerinin veya uzun açık kalma sürelerinin söz konusu olduğu yerlerde parlaklık kontrolü, enerjiden tasarruf etmek ve ışık kaynakları ile elektronik bileşenlerin kullanım ömrünü uzatmak için de etkin bir şekilde kullanılır; bu durum örneğin ofis ortamları veya üretim alanları için tipik bir örnektir.
Geleneksel Teknikler
Yükselen veya düşen faz kesme (leading/trailing edge) dimmerlar, yükü besleyen akım akışını azaltır; bu teknik uzun süre akkor ve halojen lambaların dimmerlenmesi için kullanılmıştır. Bu amaçla lambaların besleme kablolaması kullanılır; birçok ülkenin bu kaynaklara getirdiği yasaklar nedeniyle (AB'de Komisyon Regülasyonu 244/2009 ile başlayarak), bu dimmerleme türünün önemi hızla azalmıştır.
1...10V analog arayüz, floresan tüpler ve uygun arayüze sahip kısılabilir elektronik balastlar (EVG) ile birlikte çok yaygın kullanılan bir diğer tekniği temsil etmekteydi. Bu durumda balast, elektriksel direncin değişimine dayalı bir regülasyon cihazı aracılığıyla değiştirilebilen kontrol gerilimini sağlar; bu amaçla ayrı bir ek elektrik bağlantısı gerekirken, açma ve kapama 230 Vac güç kaynağı şebekesi bağlantısı üzerinden gerçekleşir.
Bina otomasyonu için veri yolu (bus) sistemlerinin gelişi, özel 1...10V kontrol çıkışına sahip aktüatörlerin / dimmerların kullanılmasına ve bunların grup kontrolleri, aydınlatma senaryoları ve diğer işlevlerle koordineli çalışma için ağa bağlanmasına olanak tanımıştır.
Aydınlatma armatürleri üzerinde dijital iletişim arayüzlerinin yaygınlaşması —özellikle DALI standardına sahip olanlar— 1...10V dimmerleme tekniğinin kullanımını giderek azaltmaktadır.
Işık Tonu ve Renk Ayarları
LED lambalar kısa sürede pazardaki en yaygın ışık kaynakları haline gelmiştir. Sıcak/soğuk beyaz ışık ve renk kontrolü gibi daha önce uygulanması zor olan bir dizi kontrol seçeneği sunarlar. İç mekânlarda doğal ışığın karakteristik renk sıcaklığı değişimini yeniden üreten uygulamalar (örneğin HCL kontrolü), son derece erişilebilir maliyetlerle mümkün hale gelmiştir. Bu kontrol modları arasında temel bir fark bulunur:
- Dim to Warm: "Dim to warm" kontrolü ile parlaklık azaldıkça ışığın rengi daha sıcak hale gelir.
- Tunable White: "Tunable white" kontrolü ile ışığın parlaklığı ve rengi birbirinden bağımsız olarak ayarlanır.
LED Kaynaklarının Özellikleri
Teknik açıdan LED'ler dimmerleme için son derece elverişlidir; deşarj lambalarında olduğu gibi tüm ışık kaynakları için geçerli olmayan bir niteliktir bu.
Bununla birlikte, farklı tipte LED kaynakları bulunmaktadır:
- Entegre sürücüsü bulunmayan LED lambalar;
- Entegre sürücülü ve 230 Vac şebeke gerilimi beslemeli LED lambalar;
- Entegre sürücülü, çok düşük gerilim beslemeli (12 / 24V) LED lambalar.
En yaygın kontrol sistemlerinden yalnızca bazıları LED lambaları dimmerlemek için doğrudan uygundur: bu nedenle en uygun çözümü belirlemek için kaynaklar ile kontrol cihazları arasındaki uyumluluğun her zaman önceden kontrol edilmesi gerekir.
LED kaynakları, akım ayarlanarak analog dimmerleme yoluyla veya PWM (darbe genişlik modülasyonu) tekniği kullanılarak kısılabilir. İkinci durumda, LED'den geçen akım akışı belirli bir frekansta ritmik olarak kesilir. Akım iletim fazları arasındaki aralıklar ne kadar büyük olursa, LED'den geçen efektif ve ortalama akım o kadar düşük olur ve dolayısıyla algılanan parlaklık da azalır.
300 Hz'den yüksek PWM frekansları insan gözü tarafından algılanamaz; bu sayede bir modülasyon gerçekleşiyor olmasına rağmen hiçbir titreşim (flicker) hissedilmez.
İlgili Ekinex Çözümleri
Aydınlatma Kontrolü İçin DIN Rayı Modülleri
Üniversal dimmerlar, 0-10V çıkışlar, LED dimmer modülleri ve DALI ağ geçitleri.
Varlık ve Hareket Algılama Sensörleri
Konfor ve enerji tasarrufu için hassas aydınlatma kontrolü sağlayan KNX sensörler.
Duvar Tipi Kontrol Üniteleri
İtalyan tasarımı butonlar, dokunmatik kontroller ve oda termostatları.